چون سلطان بر اطاعت و انقياد اهالى موصل اطلاع يافت ، به رسم شكار از اصفهان متوجّه آن صوب گشت . و چون رايات نصرت آيات سلطان ملكشاه به حوالى موصل رسيد ، شرف الدّوله ، كه در بلاد جبال متحصّن شده بود ، مضطر شده التجا به مؤيّد الملك ، كه در آن وقت به محاصره و مقاتلهء شهر رحبه مشغول بود ، برده و مؤيد الملك او را عهود و مواثيق داده در موضع بوازيج « 1 » او را به خدمت سلطان رسانيد . و چون اكثر ، بلكه تمامى اموال شرف الدّوله به تاراج حادثات رفته بود و چيزى كه لايق پيشكش سلطان تواند بود در دست او نمانده بود ، بالضّروره شرف الدّوله اسب خاصهء خود را كه « بشار » « 2 » نام داشت و او را از چندين معركه ، خصوصا معركهء دمشق ، بيرون آورده بود و در آن وقت هيچ اسبى در قبايل عرب در دويدن به او نمىرسيد ، پيشكش سلطان نمود . سلطان ملكشاه چون تعريف آن اسب بسيار شنيده بود ، فرمود كه از جهت امتحان او را با اسبانى كه در دو شهرت داشتند بدوانند . آخر الأمر ، در يك مجلس از چند اسب ، كه در دو مشهور و معروف بودند ، گوى سبقت ربود . و گويند كه سلطان ملكشاه در وقت دويدن آن اسب از بس كه خوب مىدويد ، از جاى خود برخاسته تا آخر مجلس بر پاى ايستاده نظاره مىكرد . القصّه ، سلطان به واسطهء آن اسب بسيار منبسط گشت و شرف الدّوله را به الطاف و عنايت خسروانه سرافراز گردانيده باز ولايت موصل را به دستور سابق بر وى مسلّم داشت . و در اين اثنا ، به مسامع جلال سلطان ملكشاه رسانيدند كه باز تكش بن الب ارسلان خروج كرده به ولايت خراسان درآمده و مرورود را به حيطهء تصرّف خود درآورده متوجّه تسخير قلعه‌اى كه در نواحى سرخس است شده و از امراى سلطان ملكشاه ، مسعود بن امير باجرد « 3 » را در آنجا كشته . سلطان ملكشاه بعد از اطلاع بر حقيقت حال عنان عزيمت به جانب خراسان منعطف داشته امّا چون كار امير مسعود در آن قلعه به اضطرار كشيده بود و از امداد سلطان به واسطهء بعد مسافت مأيوس مطلق شده قرار به آن داد كه قلعه را گذاشته خود را به موكب سلطان رساند كه در اين اثنا ابو الفتوح طوسى ، كه از وكلاى خواجه نظام الملك در نيشابور مىبود ، به اتّفاق ابو على عميد خراسان از قبل سلطان در دفع تكش حيله‌اى انديشيده مكتوبى كه در نوشتن آن خط نظام الملك را آنچنان تقليد كرده بودند كه هيچ احدى فرق نمىتوانست نمود « 4 » . مضمون نامه آنكه : « امير مسعود بداند كه اين رقعه در فلان تاريخ از رى نوشته شده و متعاقب آن ، رايات ظفر

--> ( 1 ) . در تمامى نسخ بدون نقطه‌گذارى به صورت « - وار - ح » ثبت شده است . ( 2 ) . م ، ق : بشام . ( 3 ) . ق : امير احمد . در الكامل به صورت « ياخز » ضبط شده است . ( 4 ) . ق : هيچ احدى تفرقه نمىتوانست كرد .